Afgelopen vrijdag hebben Hans en ik een heel interessant symposium over “Duurzaam Inkopen” gevolgd aan de TU Delft. Het thema was duurzaam inkopen. Met andere woorden: welke materialen zullen we moeten gaan gebruiken om een duurzaam ontwerp te kunnen realiseren. Een belangrijke pijler als het gaat om duurzaamheid is energie. En dan met name het besparen hiervan of het zo efficiënt mogelijk omspringen met die energie. Nu zien we steeds meer dat ook materialen een belangerijke spil gaat vormen als het gaat om duurzaam ontwerpen.
Het programma was goed gevuld met vele interessante sprekers en dito verhalen. Zo trapte de middag af met een lezing van Prof. Dr. Arnold Heertje. Zoals hij regelmatig ongezouten zijn mening kan geven, schroomde hij dat deze middag ook niet, maar kwam hij wel tot een aantal intrigerende conclusies. Zo vond hij dat we beter wat meer nadruk kunnen gaan leggen op renovatie i.p.v. nieuwbouw en dan met name in de utiliteitsbouw. Deze laatste zou een zinloze toevoeging aan de reeds aanwezige leegstand zijn, de eerste een zinvolle voorziening in behoeft van nu en later. Ook vond hij dat de markt, en dan met name de professionals, de duurzame ontwikkelingen zouden moeten gaan leiden, want voor succes hier is veel kennis vereist. Verder haalde hij het nobelprijs winnende Mechanism Design aan, een theorie die bestudeert hoe een markt functioneert wanneer marktpartijen beschikken over informatie die alleen aan hen bekend is (Benoit Crutzen, EconomieOpinie.nl, 23 oktober 2007). Een van de uitkomsten van dit mechanisme is een soort ketendenken, waarbij er gezocht wordt naar een optimale constructie, bekeken vanuit de positie van de doelgroep. Dit ook weer in lijn met de gedachten dat de markt en niet zozeer de overheid de duurzame ontwikkelen zou moeten voeren. Aan de ene kant wil ik mij hierbij aansluiten, maar wil ik ook nog wat toevoegen. Zo ben ik van mening dat de markt inderdaad de nodige kennis aan kan dragen en aan kan geven wat wel en wat niet werkt, maar ben ik ook van mening dat de markt pas in bewegingkomt op het moment de de overheid bepaalde zaken verplicht stelt. Zo zal de markt ook pas innoveren wanneer er concrete (financiële) winst valt te boeken. Hij citeerde hiertoe één van zijn vrienden die zei: “Winst moet niet het doel, maar de uitkomst zijn”. Waar hij mee wilde zeggen dat directe financiële winst niet het doel zou moeten zijn, maar een bijkomstigheid bij de zoektocht naar kwaliteit.
Die gedachte zouden we ook kunnen extrapoleren naar duurzaam bouwen. De klant of opdrachtgever bepaald vaak de weg die ingeslagen wordt bij het ontwikkelen van een nieuw gebouw. Vaak wegen hierbij de initiële kosten het zwaarst. Deze zijn bij een duurzaam ontwerp vaak een stuk hoger dan bij een niet duurzaam ontwerp. Het mag dan ook niet verwonderlijk zijn dat op dit moment nog vaak voor de laatste variant gekozen wordt, tenzij de opdrachtgever een duurzame ambitie heeft. Doordat er in Brussel zeer waarschijnlijk besloten gaat worden om vanaf 01-01-2019 voor nieuw te bouwen gebouwen te eisen dat deze energieneutraal zijn. Dat wil zeggen dat ze net zoveel energie zullen moeten produceren als ze verbruiken. Dit is wat dat betreft een stok achter de deur om ook daadwerkelijk duurzaam te gaan ontwerpen. Maar dat hoeft natuurlijk niet dan pas in te gaan. Zo zal een niet-duurzaam ontwerp wat bijv. in 2015 opgeleverd wordt in 2019 aanzienlijk minder waard zijn. In die zin zal het de portomonnee toch ook raken.
Tot slot wil ik ingaan op een bijzonder goed initiatief wat op deze middag getoont werd. Calculatie programma’s als Greencalc+ en GPR die de milieu-index berekenen merken bijvoorbeeld op dit moment nog met verschillende databases, wat betreft materialen. Nog dit jaar (of anders begin volgend jaar) zal de geharmoniseerde nationale database gelanceerd worden. Dit zal een eenduidige, consistente en volgens de NLsfb-codering samengestelde materialen database zijn, die door beide producten gebruikt zal worden. Ook zal hierin de levenscyclusanalyse (LCA) waarden. Het is dus nog even wachten, maar het zal een aanwinst voor de branche zijn.